Çay ve ÇAY-KUR (3)

Çay ve ÇAY-KUR (3)

Çay ve ÇAY-KUR (2) köşe yazımda yaklaşık 290 bin ton ürettiğimiz kuru çaydan sadece 6 bin ton ihraç edebildiğimizi söylemiş ve eleştirmiştim. “Dala budağa evilmesinde tek suçlu siyasettir. Hiç anlamam, siyasettir.” diye de devam etmiştim eleştirilerime.
1965 yıllarında dünyada üretilen kuru çaylar arasında kalite bakımından en üst sıralarda olan çayımızın içine düştüğü duruma o tarihten buyana gelmiş geçmiş bütün hükümetlerin, siyasilerin suçu çok büyüktür. Avamın istek ve arzularına uyarak çayımızın dünyaya paralel gelişmesine engel oldular.
Geçen yılları yargılamanın bir anlamı yok. Geleceğe bakmak için kısaca görüşlerimi yazayım.
Dünyada üretilen 6 milyon ton kuru çayın bir fiyat skalası var.
Standart dökme (siyah) kuru çayın kilogram fiyatı borsalara ve ülkelere göre değişiklik göstermekle birlikte, en düşük toptan ve ihale fiyatları yaklaşık 0,70 USD ile 1,00 USD arasında seyretmektedir.
En Düşük Ülke Fiyatları: Afrika'daki üretici ülkelerde (örneğin Uganda, Tanzanya ve Malavi gibi) alt kalite veya dökme siyah çayın kilogram fiyatı ihale ve ihracat bazında 0,70 - 0,95 USD seviyelerine kadar inebilmektedir.
Borsa Ortalamaları: Dünya Bankası ve uluslararası çay müzayede (Kolkata, Mombasa, Colombo) ortalamaları ise genel olarak 2,85 USD / kg civarındadır. Ancak düşük kaliteli (çöp oranı yüksek veya alt segment) dökme çaylar, ana üretici merkezlerin ihale başlangıçlarında 1,00 USD / kg altına düşebilmektedir.
Lüks ve Özel Çaylar: Buna karşın özel hasat veya prestijli çayların fiyatları kilogram başına binlerce dolara kadar çıkabilmektedir (örneğin Çin'deki Da Hong Pao çayı gibi)…
Özel resmi fark etmez, herkese bu sözüm. Türk çayı olarak yukarıda verilen rakamların neresindeyiz?
En düşük rakama neden çakılıp kaldık? 5.000 dolarlık çayı üretmemiz için hangi girişimde bulundunuz?
Üç ana eksende Rize, Artvin ve Trabzon ve ötesi yaş çay hasadı yapılmaktadır. Bu ana guruplardan hangisinde kaliteli hammadde (yaş çay) yetiştirmesine destek olduk?
Hangi bölgemizde kaç üreticiyi en pahalı çayları üretmesi için teşvik ettik?
Maalesef 70 senedir kocaman bir sıfır teşvik, yol gösterme vs..
Kuruçay fiyat skalasında neden 0,7 dolar veya 2 dolar bandında yer alıyoruz. Veya 5 dolar! Olacak şey mi!
Çinli, Hindistanlı, Seylanlı, Malezyalı, Kenyalı 5000 dolarlık içilecek çayı üretiyor da bizim neyimiz eksik?
Adamlar üretip mahzenlerde saklıyor, 10 sene sonra 5000- 10000 dolara çay satıyor!
Allah aşkına bizim neyimiz eksik?
Devlet bu konuda teşvik verse ne kaybeder?
Halkımız kazanır. Başkada söyleyecek söz kalmıyor geriye. Üreticilerimizi en kötüye mahkûm eden mantık, kolay yoldan oy toplamanın peşinde olan siyasilerdir. Kimse kusura bakmasın!
Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü İktisadi bir devlet kuruluşudur ve kar gayesi güdemez. Çayhane, birahane, didi hane, bilmem ne hane için didinip duramaz. Öyle bir görevi yoktur. Fakat en az ÇAY-KUR kadar kapasitesi olan özel sektör de bir gayret içine girmedi. Şaşıp kalıyorum dostlarım!
Vatandaşın suçu yok mu? Siyasilerden kalite istemeliydi her ortamda!
Çay ve ÇAY-KUR konusuna ısrarla devam edeceğim.
Baki selam ve dua ile…